By Spanos Theodoros · Η επιλογή της κατάλληλης νομικής μορφής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις κατά τη σύσταση μιας επιχείρησης στην Ελλάδα. Η εταιρική μορφή δεν αποτελεί απλώς ένα τυπικό χαρακτηριστικό της εταιρείας, αλλά επηρεάζει ουσιώδη ζητήματα, όπως την ευθύνη των εταίρων ή μετόχων, τη διοίκηση και εκπροσώπηση της εταιρείας, την εταιρική συμμετοχή, τη δυνατότητα εισόδου νέων επενδυτών και, γενικότερα, τη μελλοντική λειτουργία και ανάπτυξη της επιχείρησης.
Μεταξύ των βασικών εταιρικών μορφών που συναντώνται στην ελληνική επιχειρηματική πρακτική περιλαμβάνονται η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (Ι.Κ.Ε.), η Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (Ε.Π.Ε.), η Ανώνυμη Εταιρεία (Α.Ε.), η Ομόρρυθμη Εταιρεία (Ο.Ε.) και η Ετερόρρυθμη Εταιρεία (Ε.Ε.).
Κάθε εταιρική μορφή παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά και, επομένως, η επιλογή πρέπει να γίνεται κατόπιν αξιολόγησης των πραγματικών αναγκών της συγκεκριμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας.
1. Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία – Ι.Κ.Ε.
Η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία αποτελεί κεφαλαιουχική εταιρεία με νομική προσωπικότητα.
Βασικό χαρακτηριστικό της είναι ότι, με την επιφύλαξη των ειδικών περιπτώσεων που προβλέπει ο νόμος, για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται μόνο η ίδια η εταιρεία με την περιουσία της.
Το κεφάλαιο της Ι.Κ.Ε. μπορεί να ανέρχεται ακόμη και σε ένα (1) ευρώ. Το ιδιαίτερα χαμηλό ελάχιστο κεφάλαιο δεν σημαίνει, βέβαια, ότι ένα ευρώ είναι στην πράξη επαρκές για τη λειτουργία κάθε επιχείρησης. Το πραγματικά απαιτούμενο κεφάλαιο πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τη δραστηριότητα και τις χρηματοδοτικές ανάγκες της εταιρείας.
Η Ι.Κ.Ε. μπορεί επίσης να συσταθεί από ένα μόνο πρόσωπο, οπότε πρόκειται για Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι ότι οι εισφορές των εταίρων δεν περιορίζονται αποκλειστικά στις κεφαλαιακές εισφορές. Η νομοθεσία της Ι.Κ.Ε. προβλέπει επίσης εξωκεφαλαιακές και εγγυητικές εισφορές, παρέχοντας μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής της εταιρικής δομής στις συμφωνίες μεταξύ των εταίρων.
Για τον λόγο αυτό, η Ι.Κ.Ε. προσφέρει σημαντική ευελιξία κατά τον σχεδιασμό της εσωτερικής λειτουργίας της εταιρείας. Αυτό, ωστόσο, καθιστά ακόμη σημαντικότερη την προσεκτική σύνταξη του καταστατικού, ιδίως όταν συμμετέχουν περισσότεροι εταίροι.
2. Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης – Ε.Π.Ε.
Η Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης αποτελεί κεφαλαιουχική εταιρική μορφή.
Η εταιρική συμμετοχή των εταίρων αποτυπώνεται σε εταιρικά μερίδια, ενώ η Ε.Π.Ε. διαθέτει αυτοτελή νομική προσωπικότητα.
Σημαντικό είναι ότι σήμερα δεν προβλέπεται συγκεκριμένο ελάχιστο συνολικό εταιρικό κεφάλαιο για τη σύσταση Ε.Π.Ε. Το ύψος του κεφαλαίου καθορίζεται από τους εταίρους, με την επιφύλαξη των κανόνων που αφορούν τα εταιρικά μερίδια.
Η Ε.Π.Ε. μπορεί επίσης να υφίσταται ως Μονοπρόσωπη Ε.Π.Ε., εφόσον το σύνολο των εταιρικών μεριδίων ανήκει σε ένα πρόσωπο.
Παρότι η Ι.Κ.Ε. έχει προσθέσει στην ελληνική εταιρική νομοθεσία μία νεότερη και ιδιαίτερα ευέλικτη κεφαλαιουχική μορφή, η Ε.Π.Ε. εξακολουθεί να αποτελεί αυτοτελή και πλήρως διαθέσιμη εταιρική επιλογή. Συνεπώς, δεν θα πρέπει να αποκλείεται εκ των προτέρων, αλλά να αξιολογείται σε συνάρτηση με τη συγκεκριμένη εταιρική δομή που επιδιώκεται.
3. Ανώνυμη Εταιρεία – Α.Ε.
Η Ανώνυμη Εταιρεία αποτελεί κεφαλαιουχική εταιρεία με νομική προσωπικότητα.
Το κεφάλαιό της διαιρείται σε μετοχές, στοιχείο που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαφορές της από την Ι.Κ.Ε. και την Ε.Π.Ε.
Το ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιο της Α.Ε. ανέρχεται σήμερα σε 25.000 ευρώ και πρέπει να είναι ολοσχερώς καταβεβλημένο κατά τη σύσταση της εταιρείας.
Η Α.Ε. μπορεί να συσταθεί από ένα ή περισσότερα πρόσωπα και μπορεί συνεπώς να υπάρχει και ως μονοπρόσωπη εταιρεία.
Η εταιρική της οργάνωση είναι περισσότερο θεσμοθετημένη και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη Γενική Συνέλευση των μετόχων και το διοικητικό όργανο της εταιρείας.
Η μορφή της Α.Ε. παρέχει ένα ιδιαίτερα αναλυτικό θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία της εταιρείας, τις μετοχές, τις εταιρικές αποφάσεις και τις σχέσεις μεταξύ εταιρείας και μετόχων. Για τον λόγο αυτό μπορεί να εξετάζεται ιδίως όταν το επιχειρηματικό σχέδιο απαιτεί περισσότερο σύνθετη μετοχική ή διοικητική οργάνωση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Α.Ε. προορίζεται νομικά αποκλειστικά για «μεγάλες επιχειρήσεις». Η καταλληλότητά της εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης επένδυσης.
4. Ομόρρυθμη Εταιρεία – Ο.Ε.
Η Ομόρρυθμη Εταιρεία ανήκει στις προσωπικές εταιρείες και παρουσιάζει μία θεμελιώδη διαφορά σε σχέση με τις κεφαλαιουχικές εταιρείες που εξετάστηκαν παραπάνω.
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της αφορά την ευθύνη των εταίρων: για τα χρέη της εταιρείας οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται απεριόριστα και εις ολόκληρον.
Πρόκειται για κρίσιμο νομικό χαρακτηριστικό, διότι σημαίνει ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω Ο.Ε. συνεπάγεται διαφορετική έκθεση του εταίρου σε προσωπική ευθύνη από εκείνη που καταρχήν υφίσταται ο εταίρος μιας κεφαλαιουχικής εταιρείας.
Η Ο.Ε. δεν απαιτεί το θεσμικό επίπεδο κεφαλαιακής και οργανωτικής δομής μιας Α.Ε., αλλά το πλεονέκτημα της απλούστερης εταιρικής οργάνωσης πρέπει πάντοτε να αξιολογείται σε συνδυασμό με το καθεστώς προσωπικής ευθύνης των εταίρων.
Επομένως, πριν από την επιλογή Ο.Ε., πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο η λειτουργική απλότητα της συγκεκριμένης μορφής αλλά κυρίως οι οικονομικοί και νομικοί κίνδυνοι της δραστηριότητας.
5. Ετερόρρυθμη Εταιρεία – Ε.Ε.
Η Ετερόρρυθμη Εταιρεία αποτελεί επίσης προσωπική εταιρεία, παρουσιάζει όμως μία ιδιαίτερη δομή ως προς την ευθύνη των εταίρων.
Στην Ε.Ε. πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένας ομόρρυθμος εταίρος, ο οποίος ευθύνεται απεριόριστα για τα εταιρικά χρέη, και τουλάχιστον ένας ετερόρρυθμος εταίρος, του οποίου η ευθύνη διέπεται από διαφορετικούς κανόνες.
Ειδικότερα, εφόσον ο ετερόρρυθμος εταίρος έχει καταβάλει την εισφορά του, κατά κανόνα δεν ευθύνεται για τα χρέη της εταιρείας. Εάν δεν έχει καταβάλει την εισφορά του, ευθύνεται προσωπικά μέχρι το ποσό αυτής. Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει ειδικές περιπτώσεις στις οποίες η θέση του ετερόρρυθμου εταίρου μπορεί να επηρεάσει την έκταση της ευθύνης του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση του ονόματος ετερόρρυθμου εταίρου στην εταιρική επωνυμία, η οποία μπορεί υπό τις προϋποθέσεις του νόμου να έχει ως συνέπεια την απεριόριστη ευθύνη του έναντι τρίτων.
Συνεπώς, στην Ε.Ε. απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή τόσο στον καθορισμό της ιδιότητας κάθε εταίρου όσο και στις διατάξεις του καταστατικού και στον τρόπο εκπροσώπησης της εταιρείας.
Ποια εταιρική μορφή πρέπει να επιλεγεί;
Δεν υπάρχει μία εταιρική μορφή που να είναι αντικειμενικά «καλύτερη» από όλες τις υπόλοιπες.
Η επιλογή πρέπει να αποτελεί αποτέλεσμα εξατομικευμένου νομικού και επιχειρηματικού σχεδιασμού.
Πριν από τη σύσταση μιας εταιρείας είναι σκόπιμο να εξετάζονται ιδίως:
- ο αριθμός των ιδρυτών και η σχέση μεταξύ τους,
- το είδος και το μέγεθος της επιχειρηματικής δραστηριότητας,
- το ύψος της αρχικής επένδυσης,
- η επιθυμητή έκταση περιορισμού της προσωπικής ευθύνης,
- ο τρόπος διοίκησης και εκπροσώπησης,
- η κατανομή δικαιωμάτων ψήφου και οικονομικών δικαιωμάτων,
- η δυνατότητα εισόδου νέων εταίρων ή επενδυτών,
- οι προϋποθέσεις μεταβίβασης της εταιρικής συμμετοχής,
- η δυν ατότητα μελλοντικής χρημ ατοδότησης,
- οι φορολογικές και ασφαλιστικές συνέπειες,
- καθώς και ο μακροπρόθεσμος επιχειρηματικός σχεδιασμός.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το καταστατικό της εταιρείας. Η επιλογή της σωστής εταιρικής μορφής αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο. Το καταστατικό πρέπει να προσαρμόζεται, όπου αυτό επιτρέπεται, στις πραγματικές ανάγκες των εταίρων ή μετόχων και να προβλέπει με σαφήνεια ζητήματα που μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στο μέλλον, όπως η διοίκηση, η λήψη αποφάσεων, η μεταβίβαση συμμετοχών, η είσοδος νέων επενδυτών και η αποχώρηση εταίρου.
Σύσταση εταιρείας και Γ.Ε.ΜΗ.
Η σύσταση των εταιρειών στην Ελλάδα πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Υπηρεσίας Μιας Στάσης (Υ.Μ.Σ.).
Η Ι.Κ.Ε., η Ε.Π.Ε., η Α.Ε., η Ο.Ε. και η Ε.Ε. δεν αποτελούν απλώς διαφορετικές ονομασίες για την ίδια επιχειρηματική δομή. Διαφέρουν ουσιωδώς ως προς το κεφάλαιο, την ευθύνη των συμμετεχόντων, τη διοίκηση, την εταιρική συμμετοχή και την εσωτερική τους οργάνωση.
Για τον λόγο αυτό, η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο κόστος ή στην ταχύτητα σύστασης ούτε στο ποια εταιρική μορφή χρησιμοποιείται συχνότερα στην αγορά.
Η κατάλληλη εταιρική μορφή είναι εκείνη που ανταποκρίνεται στη συγκεκριμένη επιχειρηματική δραστηριότητα, στη σχέση μεταξύ των εταίρων ή επενδυτών, στον αποδεκτό βαθμό επιχειρηματικού κινδύνου και στα μελλοντικά σχέδια ανάπτυξης της επιχείρησης.
Πριν από τη σύσταση, η εξέταση της εταιρικής μορφής σε συνδυασμό με τη σωστή διαμόρφωση του καταστατικού μπορεί να προλάβει σημαντικές νομικές και λειτουργικές δυσκολίες και να δημιουργήσει μία ασφαλέστερη βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη της εταιρείας.
SF Legal Law Firm
Η SF Legal παρέχει νομική υποστήριξη σε ιδιώτες και επιχειρήσεις για τον σχεδιασμό, τη σύσταση και τη νομική οργάνωση εταιρειών, καθώς και για τον έλεγχο και τη διαπραγμάτευση καταστατικών κάθε εταιρικής μορφής.
Η σωστή εταιρική μορφή και ένα καλά διαμορφωμένο καταστατικό αποτελούν τη βάση για μια ασφαλή και λειτουργική επιχειρηματική δραστηριότητα.
